Undanfarin misseri hef ég mjög litla nennu haft í að skrifa um stjórnmál og almenn málefni sem eru í umræðunni hverju sinni. Nokkrum sinnum hef ég skrifað slíka færslu og svo strokað það allt út því mér finnst ég engu hafa við að bæta o.s.frv. Það er frekar að ég skrifi um eitthvað sem mér finnst smávægilegt.
En ég les nú moggabloggið eins og aðrir og mun nú hafa alltof mörg orð um það. Um Smáralindarbæklinginn mætti segja, eins og einhver er eflaust búinn að segja, að þrátt fyrir ofsafengna framgöngu lektorsins góða er forsíðumyndin dálítið skrýtin. Sennilega hefði ég ekki leitt hugann að því nema vegna þess að umræðan kom upp, en myndin sendir að mínu mati samtímis út ósamræmanleg skilaboð. Þetta er fermingarþema og fermingin gengur víst út á að komast í fullorðinna manna tölu (eða er eitt skref á þeirri leið).
Klæðnaðurinn á stelpunni er fullorðinslegur og kannski meira í átt við klæðnað á 18-20 ára manneskju en fermingarbarni (háir hælar, háir sokkar, þröngar buxur usw.) en stellingin er á sama tíma einhvers konar vísun í Línu langsokk að sögn fulltrúa Smáralindar. Persónulega fannst mér stellingin ekki kynferðisleg. En svo er stelpan umkringd einhverjum böngsum og taufígúrum. Og hvað er þá myndin að sýna? Maður veit það ekki alveg, stelpu sem hermir eftir Línu langsokki, leikur sér að böngsum en klæðir sig samt eins og hún sé tvítug. Slík mynd gefur einhvers konar blendin skilaboð og býður upp á hvers kyns túlkun, saklausa og ekki svo saklausa. Það ræðst af þeim sem á horfir. Þá hefði verið betra að leggja áherslu á “námsmanninn” eða “íþróttamanninn” eða einhvern æskilegan hluta af lífi unglings sem ætlar sér að verða eitthvað í lífinu; mynd sem er flott en jafnframt eindregin og býður aðeins upp á þá túlkun átti að koma áleiðis og enga aðra. Unglingur er þegar allt kemur til alls einhvers konar millistig á milli barns og fullorðinnar manneskju og því þýðir ekkert hálfkák þegar kemur að þeim skilaboðum sem við gefum þeim, og þeim skilaboðum sem við látum gefa frá sér.
Ætli málið sé ekki bara að myndin á forsíðunni sé frekar vanhugsuð (eins og viðbrögð lektorsins) og kannski frekar innantóm. Það er alveg hægt að gagnrýna þessa mynd, svo mikið er víst.
Sami lektor talar á blogginu sínu um Kastljósið og hvernig það blandar saman sorglegum umfjöllunarefnum og léttara efni. Við lesturinn skynjaði maður að slíkt virðist fara mjög í taugarnar á henni. Að viðtöl við þolendur ofbeldis væru sýnd í sama þætti og dansatriði eða viðtal við leikskáld um nýtt leikrit þótti henni ekki gott. Þannig væri verið að þvinga fólk til þess að hlæja ofan í þjáningar Breiðavíkurdrengjanna, og að Breiðavíkurmálið væri sett í “skemmtilegt samhengi”!
Þessu er ég ósammála. Áhorfendur hafa í fyrsta lagi fjarstýringu við höndina og geta lækkað í tónlistaratriðinu eða skipt um stöð ef þeir eru eftir sig eftir alvarlegt viðtal. Það gerði ég í það minnsta eftir einhver Breiðavíkurviðtöl. Í öðru lagi er það ekkert samhengi að eitt atriði komi á eftir öðru. Það er einkenni þáttar eins og Kastljóss, samanborið við t.d. leikið efni, að næsta atriði er einmitt ekki í neinu samhengi við það sem á undan fór. Í tilfelli Kastljóssins virkar það ágætlega. Breiðavíkurviðtöl voru ekkert “álegg í samloku skemmtiatriða” eins og hinn meistaralega ósmekklegi lektor hélt fram á blogginu sínu.
En það er samt samræmi í þessu hjá henni, þ.e. skoðun hennar á Kastljósinu og viðbrögð hennar við fermingarbæklingnum. Viðbrögðin voru ofsafengin og vanhugsuð, og hvort tveggja særandi fyrir stelpuna á myndinni og mjög til þess fallin að grafa undan málstað og trúverðugleika róttækra feminista og væta “bitrar piparjúnkur”-stimpilinn úr bleki. Það er því óhentugt fyrir hana að jafnólík atriði séu sýnd hvert á eftir öðru í Kastljósinu. Þau krefjast þess að hún dansi með fyrir framan sjónvarpið þegar salsaatriðið er í gangi, gráti svo með ekkasogum yfir viðtalinu, skellihlæi svo að leikna innslaginu og slái sér á lær í lokin. Þetta er henni ofviða, hún nær sér ekki úr “samhenginu” og hlær í gegnum allt viðtalið (ósmekklegt hjá mér?).
Ég efast um að það hefði verið betra hjá Kastljósinu að helga heilan langan þátt málinu og sýna öll viðtölin á einu eða tveimur kvöldum, svo bloggarar eins og lektorinn gætu sest við lyklaborðið að lítt athuguðu máli og viðhaft stóryrði og fúkyrði. Þess í stað var umfjölluninni dreift á mörg kvöld og fólk látið átta sig á því sem var verið að segja frá smátt og smátt.
Kannski hefði verið betra að sýna henni myndina af forsíðu fermingarbæklingsins smátt og smátt, einn bita úr púsluspilinu á hverju kvöldi, og leyfa henni að átta sig á myndinni smátt og smátt. Þá hefði hún kannski ekki þurft að taka færslurnar sínar út af blogginu og skapa sér slæma ímynd.
mars 12, 2007 klukkan 11:46 pm
Góð færsla. Sammála henni.
Svo er líka gaman að ímynda sér hvort fermingarstrákur hefði nokkurn tímann verið settur í þessa pósu.
mars 13, 2007 klukkan 9:57 am
Ég er alveg sammála þessu Önni, góð færsla. Ég vildi reyndar að ég hefði séð þessa Smáralindarmynd áður en umræðan hófst, til að vita hver mín eigin hugrenningatengsl hefðu verið. Myndin er ekki klámfengin, en mér finnst hún samt vera svolítið sérkennileg í þessu samhengi við fermingar, kjánaleg jafnvel. Góður punktur líka frá Steindóri, manni finnst ekki líklegt að fermingarstrákur hefði verið settur í svipaða stellingu. Mynd er aldrei bara mynd, félagslegt samhengi hefur alltaf áhrif á skynjun manns meðvitað og ómeðvitað.
mars 13, 2007 klukkan 11:20 am
Ég held reyndar að sambærileg mynd af strák hefði verið ennþá meira viðeigandi heldur en myndin af stelpunni. T.d. hefði getað verið mynd af mér á sínum tíma í jakkafötum með bindi, spekingslegur á svip að seilast eftir dótabílum. Það hefði nefnilega gefið mjög góða mynd af lífi mínu á þeim tíma. Maður var einhvern veginn bæði barn (já, ég held að ég hafi leikið mér með bíla til tvítugs, og er í einhverjum skilningi enn að því) og fullorðinn. Ég er ekki sammála þér Önni ef þú telur að ekki megi sýna slíka stöðu einstaklings. Ég tel að það sé alveg sjálfsagt að taka myndir af fólki á þessum aldri sem gefur til kynna þetta millibilsástand svo lengi sem einstaklingurinn er ekki settur í aðstæður sem einungis fullorðnir, og alls ekki börn, eiga að vera í. Ég fæ ekki séð að stelpan í bæklingnum hafi verið sett í slíkar aðstæður.
Og b.t.w. þá finnst mér mjög þreytandi þegar fólks sem er að verja einhver prinsipp þarf alltaf að afsaka sig í bak og fyrir fyrst. Það treysti sér enginn til að verja rétt fólks til að koma hingað og halda þessa ráðstefnu án þess að setja á einhvern fyrirlestur hvað viðkomandi væri nú heilagur sjálfur og algerlega ósnertur af klám- og kynlífsiðnaðinum. Eins er það með þennan Smáralindarbækling. Þeir sem verja myndina, t.d. þú og Egill Helgason, virðast alltaf þurfa að skeyta því við að myndin sé að vísu hallærisleg, gamaldags eða skrýtin.
Kv.
HH
mars 13, 2007 klukkan 1:46 pm
Nú er ég ringlaður. Þú segir fyrst að ég telji að ekki megi sýna svona mynd, en í síðari efnisgreininni að ég sé að verja myndina (sem ég er ekki að gera).
mars 13, 2007 klukkan 2:05 pm
Heyrðu karlinn, enginn morfístrikk á mig takk fyrir. Staðreyndin er sú að þú gagnrýnir bæði myndina og verð. Þú gagnrýnir hana fyrir að vera skrýtna og senda út ósamrýmanleg skilaboð. Hins vegar verð þú hana í þeim skilningi að þú telur hana ekki kynferðislega. Þannig að ef þú ert eitthvað ringlaður þá er það ekki mér að kenna.
Málið um bæklinginn snýst auðvitað ekkert um það hvort myndin sé flott, skrýtin, gamaldags eða töff. Slíkt debatt er auðvitað hægt að taka um allar ljósmyndir sem teknar hafa verið fyrr og síðar. Málið snýst um það hvort að með henni séu send út kynferðisleg skilaboð líkt og háskólakennarinn hélt fram. Allt annað er aukaatriði.
Ég er einn þeirra sem telja að útgefendur bæklingsins verði tæplega sakaðir um að hafa með einhverjum hætti misboðið stúlkunni eða lesendum. Hafi ég ranglega talið þig vera sammála mér í þessu þá biðst ég forláts.
Kv.
HH
mars 13, 2007 klukkan 7:13 pm
Þú ert að blanda saman, ég sagði að stellingin sem stelpan var í hefði ekki verið neitt sérstaklega kynferðisleg. Ég sagði hins vegar að myndin í heild gæti alveg túlkast á hvaða hátt sem er.
Það er þetta sem viðbrögð lektorsins skjótráða gerðu, settu tóninn fyrir alla umræðu um þetta. Hún fór alveg lengst í eina áttina og fékk því fólk á móti sér alveg úr gagnstæðri átt. Annað hvort bara “klám, aftanfrá og skaufar” eða “eeeeekkert athugavert og bara bókstaflega sjúkt að láta sér detta þetta í hug”.
Hvenær var ég að tala að einhver hefði misboðið einhverjum með myndinni? Aldrei. Ég held að næstum engum hafi verið misboðið með þessari mynd nema frú Kolbeins, en það er ekki þar með sagt að myndin geti ekki verið asnaleg eða illskiljanleg. Mér finnst að þessi femíníski fjölmiðladoktor megi alveg skoða hulin skilaboð og hafa áhuga á kúgun kvenna o.s.frv. ef hún vill. En hún eyðileggur allt fyrir sjálfri sér jafnóðum með því að vera svona ofsafengin og orðljót og hvatvís.
En eins og þú tókst kannski eftir fylgdu 5 efnisgreinar á eftir þessu sem fjölluðum Breiðavíkurumfjöllun Kastljóss og skoðanir fjölmiðladoktorsins á henni, það var nú aðalumfjöllunarefni færslunnar, en enginn kommentar á það. Fjölmiðlar mega alveg taka á svona efni innan um aðra umfjöllun vegna þess að það er ekki hlutverk eða tilgangur fjölmiðlanna að vekja sem mestar tilfinningar í brjóstum áhorfenda, þeir eiga ekki að fara að gráta og hrópa á torgum úti. Mér finnst eins og hún sé á öðru máli, eða misskilji hvað Kastljósið var að reyna að gera. Viðtölin voru ekki til þess gerð að græta áhorfendur, heldur til þess að sýna það svart á hvítu hversu miklum sársauka þessum mönnum hafði verið valdið og hversu alvarlegt málið var. Það tókst augljóslega.
Áhorfendur eru fjarlægir því sem var fjallað um í Kastljósinu og ættu því að geta hugsað um það mál á yfirvegaðan hátt án þess að missa sig í einhverri tilfinningavitleysu. Spurt sjálfan sig hvað sé hægt að gera til að bæta fórnarlömbum o.s.frv. Þetta skapar þrýsting á stjórnvöld að bregðast við og gera eitthvað í málinu. En hún vill semsagt ekki að sýndur sé dans stuttu eftir á skjánum því það truflar hana við að gráta yfir umfjölluninni.
Það er kannski spurning hvort HÍ geti ekki náð sér í öflugri lektor.
mars 13, 2007 klukkan 8:02 pm
Og þetta með heilagleikann, var ég að gera mig heilagan með því að segja að það væri í lagi að gagnrýna þessa mynd? Þá má ég nú bara ekkert segja án þess að verða sakaður um sjálfsupphafningu…fyrir utan auðvitað það að ég var ekkert að verja myndina, það var misskilningur hjá þér.
Þá er kannski líka spurning hvort þeir sem telja það bókstaflega sjúkt að láta sér detta þetta í hug, og að þeim hefði aldrei fyrir sitt litla líf getað dottið neitt vafasamt í hug við að sjá myndina, séu ekki ansi heilagir sjálfir. Þeir hafa engan grundvöll til þess að upplifa hugrenningatengsl við hið vafasama, því þeir þekkja ekki slíkt!
Það má vart á milli sjá hver er heilagastur.
mars 13, 2007 klukkan 8:07 pm
Og hlífðu mér svo við fleiri MorfÍs trikkum, karlinn. :)
mars 14, 2007 klukkan 2:00 am
Það var einmitt það sem ég var að segja, að þeir sem verðu myndina þyrftu nánast alltaf að verða svo heilagir um leið og sverja af sér öll tengsl við skítugar hugsanir. Ég sagði aldrei að þeir sem gagnrýndu myndina þættust vera eitthvað heilagir, þótt ég sé reyndar þeirrar skoðunar líka.
En gott og vel. Ef ég skil þig rétt þá telur þú myndina gagnrýniverða og illskiljanlega af einhverjum sökum þrátt fyrir að vera hvorki kynferðislega né til þess fallna að misbjóða. Fyrst ágreiningur okkar um þetta helsta deilumál þjóðarinnar ristir ekki dýpra en svo tel ég rétt að láta hér staðar numið. Þú getur hins vegar verið viss um að ég haldi áfram að ofsækja bloggið þitt í framtíðinni.
HH
mars 14, 2007 klukkan 11:00 am
Ég var að snýta mér. Það var ógeðslega grænt og þykkt.
mars 14, 2007 klukkan 11:51 am
Þetta er mitt blogg andskotinn hafi það og ég ákveð hvenær endapunktur er settur á þessa umræðu!
“…telur þú myndina gagnrýniverða og illskiljanlega af einhverjum sökum þrátt fyrir að vera hvorki kynferðislega né til þess fallna að misbjóða…” Pirrandi orðalag hjá þér, MorfÍskempan mín. “Af einhverjum sökum” bendir til þess að ég hafi ekki skýrt mál mitt nógu vel, sem ég gerði.
“gagnrýniverða”: skiptist út fyrir gagnrýnanlega. Þetta kom skýrt fram í færslunni, og ritaðist í samhengi við þá holskeflu skrifa sem birtust á eftir fréttum af málinu þar sem fólk sagði málið gersamlega gripið úr lausu lofti og myndina óaðfinnanlega. Sjúkt að tengja hana við eitthvað skrýtið (heilagleikinn).
“illskiljanlega”: því hún segir mismunandi skilaboð út á sama tíma og tengir saman barnæsku (bangsar) og kynveruímynd (klæðnaður) á mjög óljósan hátt.
” hvorki kynferðislega”: hvaða hluta af orðinu stelling skiljið þér ekki? Þú setur alltaf orðið mynd þar inn í staðinn. Hættu því, sykurpúði. Stellingin sjálf er ekkert sérstaklega kynferðisleg ein og sér, rétt eins og ef gamall karl væri í þessari stellingu að hagræða grastorfu úti í garði. En um leið og þú setur karlangann í háa hæla og þröngar buxur ertu búinn að breyta samhenginu sem stellingin er í. Þannig getur stellingin sjálf verið ekkert sérstakt tiltökumál en hægt er að setja hana í ákveðið samhengi.
“né til þess fallna að misbjóða”: Misbjóða er svo sterkt orð, kannski notum við það ekki á sama hátt í daglegu tali. Manni má finnast það mögulegt að gagnrýna ljósmynd án þess að maður telji hana misbjóða sér eitthvað stórlega.
Færslan var ekki öfgakennd og bauð ekki upp á öfgakenndar túlkanir á henni, hélt ég. En ég er kannski svona ómögulegur penni að ég get ekki tjáð mig á skiljanlegan hátt. En mér segir svo hugur að þú hafir gert þér far um að misskilja mig, þér til gamans.
Þér er velkomið að gera hríð að skrifum mínum í framtíðinni, það gefur lífi mínu tilgang.
mars 14, 2007 klukkan 11:59 am
Og ég færi hér Sigurjóni Erni Sigurjónssyni kærar þakkir fyrir að setja hér inn komment sem lýsir umræðunni allri ágætlega. Hann lengi lifi.
mars 19, 2007 klukkan 6:53 pm
Datt inn á þig…
…er ekki kurteisi að kvitta ;)
Styð þig annars hvað þetta mál varðar gamli vinur!